Чтобы переварить знания, надо поглощать их с аппетитом.

А. Франс

Тэст 9

Адзначце словы наступнай марфемнай будовы: прыстаўкакораньсуфікссуфікс:

Адзначце словы, у якіх пішацца літара а:

Адзначце словы, у якіх пішацца ь (мяккі знак):

Адзначце словы, у якіх прапушчаны літары:

Адзначце правільна напісаныя словы:

Адзначце словы, якія пішуцца разам:

Адзначце словы, якія пішуцца з вялікай літары:

Адзначце пары слоў, якія з’яўляюцца амонімамі:

Адзначце словы, утвораныя прыставачна-суфіксальным спосабам:

Адзначце множналікавыя назоўнікі:

Адзначце прыметнікі, ад якіх нельга ўтварыць ступені параўнання:

Адзначце сказы з правільным ужываннем і напісаннем лічэбнікаў:

Адзначце групу няпэўных (неазначальных) займеннікаў:

Адзначце сказы, у якіх сінтаксічная функцыя інфінітыва ўказана правільна:

Адзначце сказы, у якіх выдзеленыя словы з’яўляюцца дзеепры­метнікамі:

Адзначце сказы з памылковым ужываннем дзеепрыслоўяў:

Адзначце сказы, у якіх выдзеленыя словы з’яўляюцца прына­зоўнікамі:

Адзначце сказы, у якіх часціца не з выдзеленымі словамі пішацца разам:

Адзначце сказы, у якіх на месцы пропуску (пропускаў) ужываецца часціца ні:

Адзначце сказы, у якіх на месцы пропуску (пропускаў) не хапае коскі (косак):

Адзначце сказы, дзе неабходна паставіць двукроп’е:

Адзначце сказы, у якіх не хапае знакаў прыпынку:

Адзначце сказы, у якіх не хапае трох косак:

Адзначце сказы, у якіх не хапае адной коскі:

Адзначце сказы, у якіх на месцы пропуску неабходна ўставіць працяжнік:

Адзначце лічбы, на месцы якіх павінны быць знакі прыпынку:

Усе ў каралеўстве ведалі, што ў караля (1) апроч палявання (2) ёсць яшчэ адно вельмі вялікае захапленне — салаўіныя спевы. Ягайла слухаў іх заўсёды, калі была магчымасць (3) і (4) калі яе не было (5) знахо­дзячы насалоду, супакаенне і цішыню, ага, якраз цішыню ў несціханым салаўіным пошчаку.

Адзначце спалучэнні слоў, якія не адносяцца да словазлучэнняў:

Адзначце знакі прыпынку, якія небходна паставіць у сказе:

Хроп конь з храп у яго ішла белая пара як на марозе і ўсюды было бела і дарога і лес і падводы хаваліся ў тумане.

(1) Працэс пісьма ў той час быў вельмі складаны і марудны(2) Кнігі пісалі на пергамене ўставам — буйным і прамым, без нахілу, почаркам, у якім кожная літара аддзялялася ад суседняй і, можна лічыць, не пісалася, а малявалася (злітнае пісьмо з’явілася толькі ў ХV стагоддзі). (3) Каб тэкст хутчэй высыхаў, яго прысыпалі пяском. (4) Атрамант рабілі з адмысловых арэхаў, з адвару дубовай ці альховай кары, з жалезнай іржы, вішнёвага клею. (5) Каб перапісываць кнігі, неабходна мець і мастацкія здольнасці, бо пачатковыя літары і загалоўкі трэба аздабляць жывёльным ці раслінным арнаментам.

Адзначце назвы разрадаў займеннікаў, ужытых у тэксце:

(1) Працэс пісьма ў той час быў вельмі складаны і марудны(2) Кнігі пісалі на пергамене ўставам — буйным і прамым, без нахілу, почаркам, у якім кожная літара аддзялялася ад суседняй і, можна лічыць, не пісалася, а малявалася (злітнае пісьмо з’явілася толькі ў ХV стагоддзі). (3) Каб тэкст хутчэй высыхаў, яго прысыпалі пяском. (4) Атрамант рабілі з адмысловых арэхаў, з адвару дубовай ці альховай кары, з жалезнай іржы, вішнёвага клею. (5) Каб перапісываць кнігі, неабходна мець і мастацкія здольнасці, бо пачатковыя літары і загалоўкі трэба аздабляць жывёльным ці раслінным арнаментам.

Адзначце прыметнікі, якія з’яўляюцца антонімамі да выдзеленага ў першым сказе слова:

(1) Працэс пісьма ў той час быў вельмі складаны і марудны(2) Кнігі пісалі на пергамене ўставам — буйным і прамым, без нахілу, почаркам, у якім кожная літара аддзялялася ад суседняй і, можна лічыць, не пісалася, а малявалася (злітнае пісьмо з’явілася толькі ў ХV стагоддзі). (3) Каб тэкст хутчэй высыхаў, яго прысыпалі пяском. (4) Атрамант рабілі з адмысловых арэхаў, з адвару дубовай ці альховай кары, з жалезнай іржы, вішнёвага клею. (5) Каб перапісываць кнігі, неабходна мець і мастацкія здольнасці, бо пачатковыя літары і загалоўкі трэба аздабляць жывёльным ці раслінным арнаментам.


Выпішыце з тэксту ўстарэлае слова са значэннем ‘водны раствор якога-небудзь каляровага рэчыва, што ўжываецца для пісання’.

(1) Працэс пісьма ў той час быў вельмі складаны і марудны(2) Кнігі пісалі на пергамене ўставам — буйным і прамым, без нахілу, почаркам, у якім кожная літара аддзялялася ад суседняй і, можна лічыць, не пісалася, а малявалася (злітнае пісьмо з’явілася толькі ў ХV стагоддзі). (3) Каб тэкст хутчэй высыхаў, яго прысыпалі пяском. (4) Атрамант рабілі з адмысловых арэхаў, з адвару дубовай ці альховай кары, з жалезнай іржы, вішнёвага клею. (5) Каб перапісываць кнігі, неабходна мець і мастацкія здольнасці, бо пачатковыя літары і загалоўкі трэба аздабляць жывёльным ці раслінным арнаментам.


Запішыце словам у адпаведнай склонавай форме лічэбнік, ужыты ў тэксце.

(1) Працэс пісьма ў той час быў вельмі складаны і марудны(2) Кнігі пісалі на пергамене ўставам — буйным і прамым, без нахілу, почаркам, у якім кожная літара аддзялялася ад суседняй і, можна лічыць, не пісалася, а малявалася (злітнае пісьмо з’явілася толькі ў ХV стагоддзі). (3) Каб тэкст хутчэй высыхаў, яго прысыпалі пяском. (4) Атрамант рабілі з адмысловых арэхаў, з адвару дубовай ці альховай кары, з жалезнай іржы, вішнёвага клею. (5) Каб перапісываць кнігі, неабходна мець і мастацкія здольнасці, бо пачатковыя літары і загалоўкі трэба аздабляць жывёльным ці раслінным арнаментам.


Вызначце стыль тэксту, тып тэксту і запішыце назвы тэрмінаў праз коску, у пачатковай форме.

(1) Працэс пісьма ў той час быў вельмі складаны і марудны(2) Кнігі пісалі на пергамене ўставам — буйным і прамым, без нахілу, почаркам, у якім кожная літара аддзялялася ад суседняй і, можна лічыць, не пісалася, а малявалася (злітнае пісьмо з’явілася толькі ў ХV стагоддзі). (3) Каб тэкст хутчэй высыхаў, яго прысыпалі пяском. (4) Атрамант рабілі з адмысловых арэхаў, з адвару дубовай ці альховай кары, з жалезнай іржы, вішнёвага клею. (5) Каб перапісываць кнігі, неабходна мець і мастацкія здольнасці, бо пачатковыя літары і загалоўкі трэба аздабляць жывёльным ці раслінным арнаментам.


Выявіце ў тэксце назоўнік, напісанне якога не адпавядае арфаграфічным нормам сучаснай беларускай мовы. Запішыце яго правільна, у пачатковай форме.

(1) Працэс пісьма ў той час быў вельмі складаны і марудны(2) Кнігі пісалі на пергамене ўставам — буйным і прамым, без нахілу, почаркам, у якім кожная літара аддзялялася ад суседняй і, можна лічыць, не пісалася, а малявалася (злітнае пісьмо з’явілася толькі ў ХV стагоддзі). (3) Каб тэкст хутчэй высыхаў, яго прысыпалі пяском. (4) Атрамант рабілі з адмысловых арэхаў, з адвару дубовай ці альховай кары, з жалезнай іржы, вішнёвага клею. (5) Каб перапісываць кнігі, неабходна мець і мастацкія здольнасці, бо пачатковыя літары і загалоўкі трэба аздабляць жывёльным ці раслінным арнаментам.


Які дзеяслоў з апошняга сказа напісаны няправільна? Вызначце і запішыце яго без памылкі.

(1) Працэс пісьма ў той час быў вельмі складаны і марудны(2) Кнігі пісалі на пергамене ўставам — буйным і прамым, без нахілу, почаркам, у якім кожная літара аддзялялася ад суседняй і, можна лічыць, не пісалася, а малявалася (злітнае пісьмо з’явілася толькі ў ХV стагоддзі). (3) Каб тэкст хутчэй высыхаў, яго прысыпалі пяском. (4) Атрамант рабілі з адмысловых арэхаў, з адвару дубовай ці альховай кары, з жалезнай іржы, вішнёвага клею. (5) Каб перапісываць кнігі, неабходна мець і мастацкія здольнасці, бо пачатковыя літары і загалоўкі трэба аздабляць жывёльным ці раслінным арнаментам.


Выпішыце з тэксту слова, у якім ёсць чатыры мяккія гукі.

У беларускай мове ёсць нямала народных назваў раслін, якія функцыянуюць як фразеалагізмы. Суаднясіце фразеалагічныя і аднаслоўныя назвы раслін. Адказ запішыце ў выглядзе спалучэння літар і лічбаў без прабелаў, захоўваючы алфавітную паслядоўнасць першага блока.

А. Хрыстова кроў.

Б. Іван-ды-мар’я.

В. Чаравічак палявы.

Г.  Юр’евы ключы.

Д. Чаравічкі Божай Маці.

1. Званочак.

2. Святаяннік (зверабой).

3. Першацвет (прымула).

4. Яснотка.

5. Браткі (братаўка).

Запішыце ў назоўным склоне, да якой часціны мовы адносіцца вы­дзеленае ў сказе слова.

Выратаваўся Аліндарка толькі дзякуючы шчасліваму выпадку.

Устанавіце суаднесенасць паміж сказамі і іх тыпамі. Адказ запішыце ў выглядзе спалучэння літар і лічбаў без прабелаў, захоўваючы алфавітную паслядоўнасць першага блока.

А. На радзіме і паміраць лягчэй.

Б. Добра вучыць паслухмянага.

В. Сілаю не будзеш мілаю.

Г.  Клюй, курка, крупкі!

Д. У пана жыць пагана.

1. Аднасастаўны абагульнена-асабовы.

2. Аднасастаўны безасабовы.

3. Двухсастаўны.

4. Аднасастаўны пэўна-асабовы.

5. Аднасастаўны няпэўна-асабовы.

Выпішыце са сказаў прыметнік, які мае кароткую, а не ўсечаную (сцягнутую) форму:

1) Недзе далёка ў небе адыходзілі журавы; іх галасы былі ледзь чутны.

2) З плеч спадаюць яе косы, нібы сонца косы, і іскрацца, як на сонцы брыльянцісты росы.

3) Дзявочу красу, нібы тую расу, піў цагляны падвал цёмнай ночы.